امروز یکشنبه 14 آذر 1395 ساعت 03:30:07

آرشیو پیوند ها درباره ما ارتباط با ما

مازندمجلس - پایگاه خبری مجلس مازندران

کد مطلب : 2410 -تاریخ انتشار : سه شنبه 13 مرداد 1394 -ساعت : 19:41

چاپ به اشتراگ گذاشتن
14 مرداد سا‌لروز صدور فرمان مشروطیت

14 مرداد سا‌لروز صدور فرمان مشروطیت

سوال اصلی این است که اولا چرا تدوین قانون منجر به حاکمیت قانون در ایران نشد؟ دوم آنکه چرا پارلمان و نمایندگان مردم در ادوار مختلف نتوانستند از حقوق مردم دفاع کرده و در چارچوب منافع مردم تصمیم بگیرند؟. سوم آنکه چرا عدالتخانه به‌جای جلوگیری از تعدیات و تجاوزات صاحبان قدرت و ثروت علیه مردم، غالبا در راستای منافع آنان حرکت کرده و منتقدین و مخالفین را به‌نام قانون محاکمه و مجازات می‌کردند؟

اختصاصی مازند مجلس :بدنبال قیام مردم ایران علیه استبداد ناصرالدین ‌شاه و تداوم آن در زمان مظفرالدین شاه، سرانجام فرمان مشروطیت و تشکیل مجلس شورای ملی در تاریخ 14مرداد 1285ه‌.ش توسط مظفرالدین شاه صادر شد و در تاریخ 28 مرداد همان سال مجلس شورای ملی با حضور نمایندگان تهران افتتاح شده بود. صرفنظر از چگونگی پیدایش و پیروزی نهضت مشروطه، مشروطیت در ایران دو جنبه داشت: یکی جنبه سلبی؛ مبارزه و نفی استبداد و سلطه خارجی. دیگری جنبه اثباتی؛ تشکیل حکومت قانونمند، تضمین حقوق اقتصادی، اجتماعی و سیاسی مردم، آزادی و تشکیل عدالتخانه که خود نیازمند به حکومت قانون و تشکیل پارلمان می‌باشد. خواسته‌های اصلی مردم نیز تشکیل عدالتخانه و تاسیس پارلمان باحضور نمایندگان مردم بود.

تدوین قانون تحت تاثیر اندیشه‌های نوین جهانی همچون حکومت دموکراسی و تفکیک قوا به‌منظور تقسیم قدرت سیاسی و دست به دست شدن آن با حضور و مشارکت مردم انجام گرفت. اگرچه انتخابات صنفی برگزار شده و نمایندگان مجلس منتخبین اصناف بودند.

سوال اصلی این است که اولا چرا تدوین قانون منجر به حاکمیت قانون در ایران نشد؟ دوم آنکه چرا پارلمان و نمایندگان مردم در ادوار مختلف نتوانستند از حقوق مردم دفاع کرده و در چارچوب منافع مردم تصمیم بگیرند؟. سوم آنکه چرا عدالتخانه به‌جای جلوگیری از تعدیات و تجاوزات صاحبان قدرت و ثروت علیه مردم، غالبا در راستای منافع آنان حرکت کرده و منتقدین و مخالفین را به‌نام قانون محاکمه و مجازات می‌کردند؟

در اینجا نمی‌خواهیم بطور جدی وارد بحث شویم. چرا که نه فرصت لازم را داریم و نه این نوشته توانایی گنجایش آن را دارد. اما در پاسخ به سئوالات میتوان به موارد زیر اشاره کرد.

1-    در جامعه‌ای که اکثریت مردم آن سواد نداشته و از آگاهی لازم در امور اجتماعی و سیاسی بهره‌مند نباشند چگونه می‌توان انتظار داشت که درک درستی از عدالت‌خانه، پارلمان، آزادی، برابری و ... داشته باشند. علاوه بر آن روشنفکران و رهبران نهضت مشروطه نیز از تفکری سازمان‌یافته و هدفمند کم‌بهره بودند. کافی است به متن قانون اساسی مشروطه مراجعه و آن را مطالعه کنید در هم‌ریخته و در بسیاری از مواد آن، شأنی در حد قوانین مدنی مشاهده خواهید کرد.

2-    شکل‌گیری دو جریان فکری و سیاسی مشروطه‌خواه و مشروعه‌مشروطه که منجر به تعارض جدی در مناسبات سیاسی آن‌ها شده و زمینه دشمنی گسترده را در میان هواداران آن‌ها فراهم کرده ‌بود تا جایی که همدیگر را ضد مشروطه، ضد دین، وابسته به دشمن خارجی( انگلیس و روسیه) و ... قلمداد نموده و کوچکترین روزنه‌ایی را برای مفاهمه و مصالحه باقی نگذاشتند.

3-    دیدگاه حد‌اقلی و حد‌اکثری از دین و رابطه‌ی آن با سیاست در میان رهبران مذهبی مشروطه در تهران و نجف که خود می‌توانست زمینه‌ی پیدایش و گسترش منازعات سیاسی ازجمله ترور و درگیری‌های نظامی را فراهم نماید.

4-    فقدان فرهنگ سیاسی توسعه‌یافته در میان مشروطه‌خواهان و مشروعه‌طلبان؛ که اختلافات و منازعات را عمیق‌تر و گسترده‌تر می‌ساخت و راه را برای مصالحه ناهموار می‌کرد. فرهنگ سیاسی توسعه‌یافته، قدرت مذاکره و چانه‌زنی را در حل اختلافات و مدیریت منازعات برای تفاهم و درک برای مصالحه فراهم می‌نماید. هرگاه نظام استبدادی برچیده شود و فرهنگ خودکامگی باقی بماند مدیریت حل اختلافات و منازعات وجود عینی پیدا نمی کند. چون فرهنگ خودکامگی آرام آرام جان گرفته، قدرتمند شده و مجددا" در قالب یک نظام سیاسی خودکامه با عناوین نوظهور متولد و بالنده خواهد شد.

5-    دخالت‌های بی‌وقفه، پنهان و پیچیده‌ی قدرت‌های خارجی(روس و انگلیس) و نفوذ آنها در دو طیف سیاسی، زمینه‌ی منازعات را گسترش داده و تعمیق می‌بخشید. منازعات سیاسی بستر مناسبی برای دخالت کشورهای خارجی و تأمین منافع آنان می‌باشد.

6-    پارلمان(مجلس) به لحاظ سیاسی و در حقوق اساسی، مظهر حاکمیت مردم می‌باشد باید قدرت بی حد و حصر حاکمان را محدود و محصور نماید و با نظارت مداوم و قانونمند خود آنها را مهار نماید در حالیکه عملا" نمایندگان مجلس مشروطه در اغلب دوره‌ها بع دست‌نشاندگان حکومت و حاکمان تبدیل شده بودند. وقتی پارلمان، انتخاباتش فرمایشی و نمایشی باشد، اراده و خواست مردم در آن دخالت نداشته و یا کم رنگ باشد طبیعی است که پارلمان اقتدار لازم را برای دفاع از حقوق مردم نخواهد داشت. قدرت و ضعف آن، پایداری و ناپایداری آن به حکومت و حاکمان وابسته خواهد بود. مجلسی که نمایندگان آن به مراسم تاجگذاری دعوت نمی‌شوند و به توپ بسته و تعطیل می‌شوند(محمدعلی ‌شاه) و یا با دخالت نظامیان انتخابات برگزار و نماینده انتخاب می‌شود دیگر مدافع حقوق مردم و تحدیدکننده قدرت حاکمان نخواهد بود. به‌همین دلیل است که اندیشمندان سیاسی مخالف حضور و دخالت نظامیان و نیروهای امنیتی در سیاست می‌باشند. چرا در آمریکا هرگاه حزب جمهوری‌خواه به قدرت می‌رسد طبل منازعات، تهدید نظامی و جنگ بیشتر نواخته می‌شود. چون بخش مهمی از حامیان آن‌ها نظامیان بازنشسته‌ای هستند که در مجتمع‌‌های صنعتی- نظامی دارای منافع می‌باشند.

7-    عدالتخانه نیز بدلیل عدم استقلال آن و دخالت حاکمان، بجای دفاع از حقوق مردم و مظلومین در مقابل صاحبان قدرت و ثروت تبدیل به بازوی قدرتمند حکومت جهت مقابله با منتقدین، مخالفین و حتی مدافعین حقوق مردم شده بود. بعها کار به جایی کشید که لفظ دادگاه و دادگستری جایش را به بی‌دادگاه و ظلم‌گستری در بعضی از ادوار داده بود. حتی برای محاکمه و مجازات مخالفین و منتقدین، از دادگاه‌های نظامی استفاده می‌کردند. علت اینکه در تفکر دموکراسی و حکومت‌های مردم سالار می‌گویند قوه قضاییه، و دادگاه‌ها باید از استقلال برخوردار باشند، حتی در بعضی از کشورها قضات حق ندارند کاندیدای مجلس بشوند بخاطر این است که آن‌ها از سیاست و بازی‌های سیاسی دور نگه داشته و تحت تاثیر مسائل و جریانات سیاسی قانون را زیر پای نگذارند و تمام همت آنان صیانت از قانون، دفاع از حقوق مردم در برابر تعدیات و تظلمات، اعم از فردی، گروهی و حکومتی باشند؛ چراکه دخالت قوه قضائیه و قضات در سیاست و بازی‌های سیاسی آن‌را فاسد کرده و آرام آرام حکومت نیز فاسد و تباه خواهد شد.


دکتر روح‌اله صالحی جویباری



نویسنده :


لینک کوتاه مطلب :


برچسب ها : روح‌اله صالحی جویبار -

نظرات کاربران در مورد : 14 مرداد سا‌لروز صدور فرمان مشروطیت
  • دانشجوپاسخ2چهار شنبه 14 مرداد 1394

    استاد عزیز، مطالعه کردم بسیار عالی بود. نمایندگی مردم در مجلس حق شماست. هم شأن نمایتدگی مجلس را حفظ خواهید کرد و هم از حقوق مردم شریف قایمشهر، جویبار، سوادکوه، و کیاکلا و در کل ملت ایران.

  • ناشناسپاسخ0چهار شنبه 14 مرداد 1394

    بسیار عالی!

نظر شما در مورد : 14 مرداد سا‌لروز صدور فرمان مشروطیت

*

*


آخرین اخبارپربحث ترین ها