امروز یکشنبه 21 آذر 1395 ساعت 01:49:31

آرشیو پیوند ها درباره ما ارتباط با ما

مازندمجلس - پایگاه خبری مجلس مازندران

کد مطلب : 7612 -تاریخ انتشار : دوشنبه 02 آذر 1394 -ساعت : 11:41

چاپ به اشتراگ گذاشتن
منطقه آزاد تجاری-صنعتی چه تفاوتی با منطقه ویژه اقتصادی دارد؟ +مصاحبه اختصاصی با اکبر ترکان

گزارش اختصاصی از بلاتکلیفی منطقه آزاد مازندران/ بندر امیرآباد یا بندر نوشهر یا هیچ‌کدام؟!

منطقه آزاد تجاری-صنعتی چه تفاوتی با منطقه ویژه اقتصادی دارد؟ +مصاحبه اختصاصی با اکبر ترکان

اختصاصی مازند مجلس: به غیر از هفت منطقه آزاد تجاری، در ایران 30 منطقه ویژه اقتصادی وجود دارد که الزاما بندر و یا مناطق مرزی نیستد. دو منطقه ویژه اقتصادی در مازندران وجود دارد که عبارتند از منطقه ویژه اقتصادی بندر امیر آباد بهشهر و منطقه ویژه اقتصادی بندر نوشهر

اختصاصی مازند مجلس: مناطق چابهار، قشم، کیش، اروند، ارس و انزلی در یک مورد با هم اشتراک دارند. این هفت منطقه مناطق آزاد تجاری-صنعتی ایران هستند. منطقه آزاد تجاری به مناطقی گفته می‌شود که در آن تجارت آزاد با سایر نقاط جهان مجاز است.

این مناطق نسبت به دیگر نقاط کشور مزایایی دارند که مهم‌ترین آنها عبارتند از:

- معافیت مالیاتی 15 ساله برای دریافت کنندگان مجوز فعالیت اقتصادی

- امکان ورود اتباع خارجی بدون اخذ روادید

- کارایی سرعت و خدمات کامل بانک‌های دولتی/ خصوصی و شرکت‌های بیمه

- عدم محدودیت در انتقال ارز به دیگر مناطق آزاد ایران یا سایر کشورها

- ثبت ساده و آسان شرکت‌ها موسسات صنعتی فرهنگی و مالکیت معنوی

- امکان ورود و خروج کالا از منطقه به خارج از کشور بدون تشریفات اداری

- معافیت از حقوق گمرکی برای واردات مواد اولیه و ماشین آلات صنعتی واحدهای تولیدی[1]

اولین منطقه آزاد تجاری ایران یک سال پس از انقلاب اسلامی ایران در سال 1358 تاسیس شد. جزیره کیش با هدف تبدیل شدن به منطقه‌ای با هدف جذب توریسم و تبدیل شدن به منطقه گردشگری، تمرکز خدمات فرهنگی-رفاهی، صنایع پیشرفته، فن آوری اطلاعات، ایجاد بورس و خدمات تجاری نفت و کالاهای نفتی و مرکزیت یافتن در زمینه نمایشگاه‌ها و همایش‌های بین المللی و منطقه‌ای ایجاد شد.

به همین ترتیب در عرض 26 سال، هفت منطقه آزاد تجاری در ایران ایجاد شد که سال راه‌اندازی این مناطق در جدول زیر ارائه شده است.

 

سال راه اندازی منطقه

منطقه آزاد کیش

1358

منطقه آزاد قشم

1369

منطقه آزاد چابهار

1370

منطقه آزاد انزلی

اواخر 83

منطقه آزاد ارس

اواخر 83

منطقه آزاد اروند

84

منبع: پایگاه اطلاع رسانی شورای عالی مناطق آزاد تجاری – صنعتی و ویژه اقتصادی

 

البته به غیر از این هفت منطقه آزاد تجاری، در ایران 30 منطقه ویژه اقتصادی وجود دارد که الزاما بندر و یا مناطق مرزی نیستد. دو منطقه ویژه اقتصادی در مازندران وجود دارد که عبارتند از منطقه ویژه اقتصادی بندر امیر آباد بهشهر و منطقه ویژه اقتصادی بندر نوشهر.

مناطق آزاد تجاری و مناطق ویژه اقتصادی تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند که به طور مختصر به آنها اشاره می‌شود:

- معافيت مالياتي به مدت 15 سال در مناطق آزاد وجود دارد و در مناطق ويژه اقتصادي تخفيف مالياتي طبق مقررات داخل كشور است.

- خرده فروشي كالا در مناطق ويژه اقتصادي فقط براي اتباع خارجي امكان‌پذير است. ليكن در مناطق آزاد خرده فروشي براي اتباع خارجي و داخلي امكان‌پذير مي‌باشد.

- مقررات رواديد براي اتباع خارجي در مناطق ويژه بر اساس ضوابط داخل كشور است ولي در مناطق آزاد رواديد در مرزهاي ورودي اعطاء مي‌شود.

- مقررات كار و بيمه اجتماعي در استخدام اتباع خارجي در مناطق آزاد تابع مقررات خاص مناطق مي‌باشد ولي در مناطق ويژه اقتصادي تابع مقررات داخل كشور است.[1]

طبق آمار و اطلاعات ارائه شده در سال‌های اخیر، یکی از چالش‌های اصلی مناطق آزاد ایران حجم صادرات است که هیچ تناسبی با حجم واردات ندارد. در واقع مناطق آزاد تجاری به جای آنکه محلی برای واردات و صادرات باشند، تنها به مناطقی برای واردات بی‌رویه محصولات خارجی تبدیل شده‌اند و اهداف مورد نظر مانند جذب سرمایه خارجی، کسب درآمد ارزی و افزایش صادرات، جذب نقدینگی سرگردان داخلی و کمک به مهار تورم بسیار کمرنگ شده‌اند.

با این حال نقش ایجاد مناطق آزاد تجاری در پویایی اقتصادی منطقه و ایجاد حجم بالای موقعیت‌های شغلی برای بومیان منطقه غیرقابل انکار است. در سال‌های اخیر زمزمه ایجاد منطقه آزاد تجاری در مازندران شنیده می‌شود اما هنوز اقدام عملی مهمی در این زمینه انجام نشده است. در این میان کشمکش نمایندگان و مدیران استانی نیز مزید بر علت شده که توافق جامع‌ای برای ایجاد منطقه آزاد تجاری در درون استان وجود نداشته باشد تا به صورت یکپارچه و همصدا طرح ایجاد منطقه آزاد تجاری در مازندران را پیگیری کنند. در حالی که استان همسایه غربی مازندران یعنی گیلان دارای منطقه آزاد تجاری است، در ماه‌های اخیر خبر موافقت اولیه شورای عالی مناطق آزاد با ایجاد منطقه تجاری اینچه‌برون که در پی سفر دولت روحانی در آذر سال 93 به گلستان تصویب شد به گوش می‌رسد، اما در مازندران همچنان جدل بر روی انتخاب بندر امیرآباد یا بندر نوشهر ادامه دارد. با توجه به اظهار نظر مقامات مازندرانی، به نظر می‌آید با آنکه همگی خواهان ایجاد منطقه آزاد تجاری در مازندران هستند اما اراده محکمی در بین مسئولین استانی برای ایجاد منطقه آزاد تجاری در مازندران وجود ندارد و اختلاف اصلی بر سر تعیین مکان آن است. برخی از مهم‌ترین اظهار نظر مسئولان ارشد به ترتیب تاریخ در ادامه می‌آید:

28/9/92

اکبر ترکان

دبیر شورای هماهنگی مناطق آزاد تجاری-صنعتی

استاندار مازندران در حال بررسی مناطق هستند و هر زمان تایید کرد، اقدامات منطقه آزاد برای این استان شروع می شود.

19/12/92

علی احسانی

معاون برنامه ریزی و اشتغال استاندار مازندران

دو منطقه آزاد تجاری برای استان درنظر گرفته شده است که در حال پیگیری برای فراهم آوردن زیرساخت‌های آن هستیم.

 

6/6/93

علیرضا یونسی

معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری مازندران

یکی از پیشنهادات و تاکیدات مازندران تبدیل منطقه ویژه اقتصادی امیرآباد بهشهر به منطقه آزاد تجاری است

با کلیات ایجاد منطقه آزاد اقتصادی در شعاع ۶۰ کیلومتری بهشهر موافقت شده است

17/8/93

ربیع فلاح جلودار

استاندار مازندران

ایجاد منطقه آزاد تجاری در دولت یازدهم در استان مطرح شدو اجرای این طرح در بابلسر به تنظیم مصوبه نرسیده است

18/10/93

کورش خلعتبری

مدیرکل منابع طبیعی غرب مازندران

بندر نوشهر به واسطه برخورداری از جنگل، دریا و مصوبه بندر خشک آمادگی لازم برای ایجاد بندر در داخل و خارج دریا دارد و با وجود برخورداری از اراضی جنگلی و جلگه ای و نیز به واسطه نزدیکی به دریا می توان برای استقرار برخی از صنایع تبدیلی همزمان با ایجاد منطقه آزاد تجاری و گرشگری، اقدام کرد

18/10/93

قاسم احمدی لاشکی

نماینده مردم نوشهر و تنکابن در مجلس شورای اسلامی

براى تصویب منطقه آزاد تجارى نوشهر، هشت نماینده مازندرانى مجلس درخواستی را امضا کردند و به دبیر مناطق آزاد کشور ارسال کردند.

به طور حتم رییس جمهوری توجه ویژه‌ای به غرب استان دارد و این منطقه ظرفیت‌های لازم را برای ایجاد منطقه آزاد دارد و نبود زمین نمی‌تواند بهانه‌ای برای برخی از مسوولان باشد

21/10/93

علی احسانی

معاون برنامه ریزی و اشتغال استاندار مازندران

کارآیی اقتصادی منطقه خیلی مهم است که باید مسوولان بندر نوشهر طرح توجیهی کاملی داشته باشند

ما مخالف ظرفیت‌های اقتصادی منطقه نوشهر نیستیم و اگر این ظرفیت اقتصادی در منطقه زمینه‌اش فراهم شود، ما موافقیم

11/2/94

انوشیروان محسنی

نماینده سابق غرب مازندران و عضو شورای عالی راهبردی توسعه غرب مازندران

در آیین‌نامه‌ای که به این منظور نوشته شد، غرب مازندران آیتم‌ها و زیرساخت‌های لازم مانند فرودگاه، نیروگاه مستقل، آزاد راه و... را دارد و فرصت بسیار خوبی برای ایجاد منطقه آزاد گردشگری و تجاری در این منطقه است. ما چیزی را به راحتی از مرکز استان نگرفتیم بنابراین طرح توجیهی خودمان را بازنگری می‌کنیم و به کار خودمان در موضوع منطقه آزاد تجاری نوشهر برای توسعه غرب مازندران ادامه می‌دهیم.

29/2/94

منوچهر تاتینا

مدیرکل بنادر و دریانوردی مازندران

اکنون تمامی نقاط ضعف و اشکالات موجود در این حوزه در حال برطرف شدن است منتهی مدیران ادارات مربوط باید گزارش مدونی از آخرین وضعیت ظرفیت‌ها و زیرساخت های موجود را در اختیار دبیرخانه مرکزی پیگیری مناطق آزاد غرب مازندران با محوریت منطقه ویژه اقتصادی نوشهر قرار دهند

8/5/94

ربیع فلاح جلودار

استاندار مازندران

اینکه نظراتی از این سو و آن سو برای تعیین منطقه آزاد اعلام می‌شود برای ما قابل احترام است اما در تصمیم گیری اینگونه باید حتماٌ تصمیم منطقی و کارشناسی گرفت. برای منطقه آزاد تجاری هنوز هیچ موقعیت جغرافیایی در مازندران مشخص نشده. البته گزارش ایجاد منطقه آزاد تجاری در مازندران برای ارائه به دولت نهایی شده است.

 

25/5/94

اسحاق جهانگیری

معاون اول رئیس جمهور

اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور و هیئت همراه با حضور در بهشهر از منطقه ویژه اقتصادی و بندر امیرآباد این شهرستان و تاسیسات زیربنایی و ظرفیت‌های اقتصادی آن بازدید کرد

28/5/94

احمد علی مقیمی

نماینده مردم بهشهر، نکا و گلوگاه در مجلس شورای اسلامی

منطقه ویژه اقتصادی بندر امیرآباد بهشهر، حائز تمام شرایط برای تبدیل شدن به منطقه آزاد تجاری- صنعتی است.

6/6/94

ربیع فلاح جلودار

استاندار مازندران

هنوز گزینه‌ای را در این زمینه پیشنهاد نداده‌ایم و برای این منظور، گروه کاربردی تشکیل‌شده تا مطالعات لازم برای ایجاد منطقه آزاد انجام دهند، همچنین در نظر داریم با مشورت نمایندگان، گزینه‌ای را مشخص کنیم.

13/6/94

اکبر ترکان

دبیر شورای عالی مناطق آزاد تجاری، صنعتی و ویژه اقتصادی کشور

هم‌اکنون در مازندران منطقه آزاد وجود ندارد ولی قرار است از سوی استانداری مطالعاتی در این زمینه انجام شود و با ارسال پیشنهاد این استان، موارد در شورای عالی مناطق آزاد تجاری، صنعتی و ویژه اقتصادی مطرح شود

20/7/94

حسن روحانی

رئیس جمهور

هنوز برنامه و طرحی در این مورد از استانداری مازندران دریافت نکردیم

 

تب و تاب برای پیگیری ایجاد منطقه آزاد تجاری – صنعتی در مازندران اوج گرفت اما همچنان اختلاف نظر و نبود تفاهم و یک صدای مشترک مشکل اصلی بود. در آخرین اظهار نظر استاندار در حضور نمایندگان دولت، در اقدامی غیرمنتظره بندر فریدونکنار به عنوان مکان مناسب برای مبدل شدن به منطقه آزاد پیشنهاد داده شد که با اعتراض شدید مقیمی نماینده شرق مازندران روبه‌رو شد. کارشناسان معتقدند بندر فریدونکنار فاقد زیرساخت‌ها و امکانات لازم است و اعلام این خبر توسط استاندار یک تصمیم احساسی بوده. پس از آن بعضی نمایندگان پیشنهاد تشکیل سه یا چهار منطقه آزاد تجاری با کاربری‌های متفاوت دادند و حتی هادی حسینی نماینده قائمشهر، گلوگاه و جویبار پیشنهاد داد تمام حاشیه دریای خزر (گیلان، مازندران و گلستان) تبدیل به منطقه آزاد شود.

در همین راستا مصاحبه‌ای اختصاصی با اکبر ترکان مشاور رئیس جمهور و دبیر مناطق آزاد کشور ترتیب دادیم تا به دور از هیاهوی تبلیغاتی و رسانه‌ای سیاسیون، از آخرین اتفاقات و اخبار موثق در ارتباط با ایجاد منطقه آزاد تجاری-صنعتی در مازندران مطلع شویم. اکبر ترکان می‌گوید« لایحه ایجاد 4منطقه آزاد جدید که همگی در مناطق مرزی است بر اساس موافقت رئیس‌جمهور و تصویب شورای عالی مناطق آزاد کشور از سوی دولت به مجلس شورای اسلامی تقدیم شده است و من چیزی در مورد گسترش مناطق آزاد در مازندران نشنیده‌ام.» مشروح گفت و گوی اکبر ترکان دبیر مناطق آزاد در ادامه می‌آید:

وضعیت و آینده مناطق آزاد را در شرایط پسا تحریم چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا دولت یازدهم توانسته است در مناطق آزاد به اهداف خود دست پیدا کند؟

موفقیت کشور در حوزه دیپلماسی تهدیدها را از کشور دور کرد. این توافق نشان داد که ایران در حوزه دیپلماسی و سیاست خارجی تا چه میزان موفق بوده است و تدبیر و پشتکار تیم مذاکره در دنیا مثال زدنی بود. در اقتصاد پساتحریم نقش مناطق آزاد بسیار ویژه است چون کانالی برای جذب سرمایه محسوب می‌شود. مناطق آزاد با اهداف اولیه خود هنوز بسیار فاصله دارند. ما می‌خواهیم مناطق آزاد الگوی توسعه کشور باشند. برخی مناطق به آسانی و روانی عمل می‌کنند و برخی هم هنوز چالش دارند چرا که تربیت آنها این گونه نیست، امری که به روش‌های خو گرفته برمی‌گردد. مناطق آزاد از 5 قانون مالیات، گمرک، پول و بانک و ویزا برای خارجی‌ها مستثنی هستند و با این 5 مزیت باید دید که آیا توانسته‌ایم موقعیت را در کسب و کار ارتقاء ببخشیم یا خیر. ما باید در مناطق آزاد الگوسازی کنیم، اگر این امر توانست به توسعه منجر شود آنگاه تجربیات را به سرزمین اصلی ببریم و توسعه را محقق کنیم. از جمله این امر می‌تواند در تربیت دانشجو، دانش آموز یا حوزه‌های بازار کار باشد. علت اصلی توسعه نیافتگی در کشور مکمل نبودن سرمایه‌داری تجاری و صنعتی است. سرمایه‌داری تجاری به دنبال واردات و سرمایه‌داری صنعتی به دنبال ارتقای پایه‌های فناوری و ساخت داخل است. در دولت‌های قبل به مناطق آزاد گفته شد که باید هزینه زیرساخت‌های خود را تامین کنند. از این رو آنها به دنبال واردات و کسب درآمد رفتند، کاری که تغییر جهت دادن به آن نیروی بسیار می‌خواهد و همه ظرفیت‌ها باید به این سمت بیاید تا نگاه ما از واردات هر آنچه نیاز داریم تغییر کند. درآمدهای هنگفت نفتی پیش از انقلاب و در دولت‌های نهم و دهم موجب آن شد که واردات، رقیب تولید داخل شده و با ورود همه اقلام مصرفی و ثابت ماندن قیمت دلار به همراه تورم، شرکت‌های داخلی توان رقابت را از دست دادند به گونه‌ای که منجر به تعطیلی 60 درصد از ظرفیت صنایع کوچک و متوسط کشور شد.

دولت تا چه حد در حوزه زیر ساختی به تقویت مناطق آزاد کمک کرده است؟

بخشی از سرمایه‌گذاری در حوزه زیرساختی توسط دولت و منابع عمومی یا درآمدهای اختصاصی است. فرودگاه ماکو برای مثال از درآمدهای خود منطقه انجام می‌شود یا راه آهن قشم و بندرعباس از محل بودجه های ملی است و برخی کارها هم مانند ترمینال مسافربری جزیره کیش از منابع داخلی است.

دولت چه ویژگی‌هایی را برای مناطق آزاد برگزیده است؟

برای منطقه آزاد چابهار صنایع فولاد با ظرفیت 3 و 2 دهم تن شمش و تختال فولاد پیش بینی شده است که با ساخت راه آهن چابهار، زاهدان، مشهد، این منطقه آزاد به قطب فولاد تبدیل خواهد شد. قشم محوریت فولاد و صنعت سنگین، انزلی تجارت با حوزه خزر و در ارس حوزه قفقاز و در ماکو برای کار با ترکیه خود را مهیا می کنیم. اروند تجارت با عراق و در کنار آن دنبال گردشگری در اروند هستیم تا عراقی‌ها بتوانند به آنجا مراجعه کنند و آبادان و خرمشهر با سرسبزی خود ظرفیت گردشگری بالایی دارند.

با توجه به اینکه از ایجاد آخرین منطقه آزاد تجاری-صنعتی حدود 10 سال میگذرد، آیا دولت برنامه‌ای برای ایجاد مناطق آزاد تجاری دارد؟ اگر دارد در کدام استان ها؟

لایحه ایجاد 4 منطقه آزاد جدید که همگی در مناطق مرزی است بر اساس موافقت رییس‌جمهور و تصویب شورای عالی مناطق آزاد کشور از سوی دولت به مجلس شورای اسلامی تقدیم شده است که این 4منطقه شامل جاسک، بوشهر، مهران و اردبیل می‌شود. این 4منطقه همگی مناطق مرزی و گذرگاه‌های مبادلاتی هستند که می‌توانند موجب توسعه صادرات شوند که این امر موجب افزایش سطح مبادلات تجاری، بازرگانی و سرمایه‌گذاری با کشورهای هدف این مناطق و نیز کشورهای منطقه خواهد شد.

در مناطق شمالی کشور و مازندران قرار نیست منطقه آزاد جدیدی اعلام شود؟

منطقه آزاد انزلی هم اکنون در استان گیلان و شمال کشور فعال است و باید آن را تقویت کنیم. هم اکنون اسکله‌های بندر کاسپین در حال تکمیل است و پیشرفت خوبی دارد. من چیزی در مورد گسترش مناطق آزاد در مازندران نشنیده‌ام.

چه موانعی بر سر ایجاد یک منطقه آزاد تجاری در مازندران وجود دارد؟

مانعی برای ایجاد مناطق آزاد در مازنداران وجود ندارد. به هر حال باید نیاز سنجی شود مثلا در پیشنهاد دادن 4منطقه جاسک، بوشهر، مهران و اردبیل این اتفاق افتاد. همگی مناطق مرزی و گذرگاه‌های مبادلاتی هستند که می‌توانند موجب توسعه صادرات شوند که این امر موجب افزایش سطح مبادلات تجاری، بازرگانی و سرمایه‌گذاری با کشورهای هدف این مناطق و نیز کشورهای منطقه خواهد شد.

 

 گزارش: محمد سفری/ مصاحبه: سعید سیف

[1] مقدسی، علیرضا. مناطق آزاد: اصول، مفاهيم، كاركردها و راهكارها. 1389

نویسنده :


لینک کوتاه مطلب :


برچسب ها : منطقه آزاد تجاری - ص - منطقه آزاد - اکبر ترکان -

نظر شما در مورد : منطقه آزاد تجاری-صنعتی چه تفاوتی با منطقه ویژه اقتصادی دارد؟ +مصاحبه اختصاصی با اکبر ترکان

*

*


آخرین اخبارپربحث ترین ها